ÖLÇME ARACINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
ÖLÇEĞİN TEZ BÖLÜMÜNÜ OKUMAK İÇİN TIKLAYIN
UYGULAYICILAR/ARAŞTIRMACILAR İÇİN ÖLÇME ARACI KULLANIM REHBERİ
Bu ölçme aracı, 3-6 yaş aralığındaki okul öncesi dönem çocuklarının okula hazır bulunuşluk düzeylerini öğretmenler tarafından değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Orijinal ölçek Xie ve Li (2019) tarafından geliştirilmiş, Türkçe’ye uyarlama çalışması Dinler (2018) tarafından yapılmıştır. Ölçme aracı, orijinal formunda 25 maddeden, AFA sonrası nihai formunda 21 madde ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Bunlar Sosyal Yeterlilik ve Öğrenme Eğilimleri, Bilişsel ve İletişim Becerileri, Özbakım Becerileri ve Sınıf Kuralları’dır. Bu alt boyutlar, çocukların okula hazır oluş durumlarını çok yönlü ve kapsamlı bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır.
Okul öncesi çocuklarının okula hazır oluş düzeylerini ölçen bu ölçek, dört (4) alt boyutu olan 21 maddeden oluşan altılı (6’lı) Likert tipinde bir ölçektir. Değerlendirme yapan öğretmenler, gözlemledikleri her bir davranışsal madde için 1 (Hiçbir zaman) ile 6 (Her zaman) arasında bir puanlama yapar.
Açımlayıcı Faktör Analizi
Ölçeğin Açımlayıcı Faktör Analizinden elde edilen Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .93 olarak hesaplanmış ve Bartlett Küresellik Testi değeri (χ²=9153.88, p<.001) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu değerler, veri setinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu ve değişkenler arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstererek AFA’nın güvenilir bir şekilde gerçekleştirilebileceğini işaret etmektedir.
Ölçeğin dört faktörlü yapısına ait AFA sonuçlarına göre açıklayıcı toplam varyans oranı %79.28 olarak saptanmıştır. Alt boyutlar arasında ilişki olduğu saptandığı için faktörlerin yorumlanmasında “direct oblimin eksen döndürme tekniği” kullanılmıştır. Analizler sonucunda orijinal 25 maddelik formdan, faktör yükü .30’un altında olan veya binişik (iki faktördeki yük farkının .10’dan az olması) olan 4 madde ölçekten çıkarılarak 21 maddelik nihai forma ulaşılmıştır.
Doğrulayıcı Faktör Analizi
AFA ile belirlenen dört faktörlü yapının doğruluğu Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonuçlarına göre model-veri uyum istatistikleri aşağıdaki gibi bulunmuştur:
- χ²/sd = 4.56
- RMSEA = 0.09
- CFI = 0.98
- TLI = 0.97
- SRMR = 0.02
Model-veri uyum indeksleri bütünüyle incelendiğinde, χ²/sd oranı, RMSEA, CFI ve TLI değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu görülmektedir (Byrne, 2013; Kayış, 2009; Kılıç, 2016; Kline, 2011). Bu durumda ölçeğin 4 boyutlu uyum değerlerinin geçerli bir yapı sunduğu söylenebilir.
Güvenirlik Analizi (Cronbach Alfa)
Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları şu şekildedir:
- Sosyal Yeterlilik ve Öğrenme Eğilimleri: α = 0,95
- Öz Bakım Becerileri: α = 0,91
- Bilişsel Beceriler ve İletişim Becerileri: α = 0,95
- Sınıf Kuralları: α = 0,82
- Genel Ölçek Toplamı: α = 0,90
Literatürde Cronbach Alfa katsayısının .80 ve üzeri olması ölçeğin yüksek derecede güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir (Kayış, 2009; Kılıç, 2016). Bu durumda ölçeğin hem genelinin hem de tüm alt boyutlarının yapısının yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğu söylenebilir.
Uyarlamasını yaptığımız ölçme aracının, atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyoruz. Araştırmanın başlangıcında, araştırmanın amacı ile ilgili bir bilginin sorumlu yazara e-posta yoluyla iletilmesi yeterlidir.
Ölçeğin Faktörleri ve İlgili Madde Dağılımları
| Sosyal Yeterlilik ve Öğrenme Eğilimleri: | 1-2-3-4-5-6-7-8 |
| Bilişsel ve İletişim Becerileri: | 9-10-11-12-13 |
| Duygusal Olgunluk ve Özbakım Becerileri: | 14-15-16-17-18-19 |
| Sınıf Kuralları: | 20-21 |
Künyesi: Dinler, H. (2023). Okula başlangıç öğretmen eğitim programı’nın okul öncesi eğitime başlayan çocukların sosyal duygusal uyumlarına ve okula hazır oluş düzeylerine etkisi [Doktora Tezi]. Pamukkale Üniversitesi. https://gcris.pau.edu.tr/handle/11499/56129
Orijinal Ölçek Künyesi: Xie, S., & Li, H. (2019). Development and Validation of the Chinese Preschool Readiness Scale. Early Education and Development, 30(4), 522–539. https://doi.org/10.1080/10409289.2019.1596462
